گستردهترین ارتباط انسان، ارتباط و تعامل با اعضای جامعه خویش است. مهمّترین اصل حاکم بر روابط اجتماعی، رعایت عدل و پرهیز از ستم است که مفاد آیات بسیاری در این زمینه است. خداوند از انسان میخواهد در رفتارش عدالت پیشه کند؛ زیرا به تقوا نزدیکتر است: «اعدلوا هو اقرب للتقوی»(۱)
و نیز هرگاه سخن میگوید، به عدالت بگوید: «و اذ قلتم فاعدلوا و لو کان ذاقربی»(۲)
و خود خداوند هم به عدل امر میکند: "ان الله یامر بالعدل"(۳)
و در مقابل از ستم نکوهش میکند و بر آن وعده عذاب دردناک میدهد: «ان الظالمین لهم عذاب الیم» (۴)
حتّی از رعایت عدالت درباره دشمنان نیز نهی نمیکند. (۵)
برخی از اصول اخلاقی که به نحوی از اصل پیشگفته ریشه میگیرند، عبارتند از: حُسن و لزوم وفای به وعده و ادای امانت: «یا ایها الذین آمنوا اوفوا بالعقود»(۶)
؛ «ان الله یامرکم ان تودوا الامانات الی اهلها»(۷)
اصلاح روابط برادران دینی: «انما المومنون اخوة فاصلحوا بین اخویکم»(۸)
و عفو و گذشت: «و العافین عن الناس و الله یحب المحسنین»(۹)
در چگونگی ارتباط انسان با جامعه پیرامون، محورهای متعددی در گفتار و رفتار پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) وجود دارد که در ادامه به برخی آنها اشاره میکنیم.
پانویس:
..........................................................................
۱.↑ مائده/سوره۵، آیه۸.
۲.↑ انعام/سوره۶، آیه۱۵۲.
۳.↑ نحل/سوره۱۶، آیه۹۰.
۴.↑ ابراهیم/سوره۱۴، آیه۲۲.
۵.↑ ممتحنه/سوره۶۰، آیه۸.
۶.↑ مائده/سوره۵، آیه۱.
۷.↑ نساء/سوره۴، آیه۵۸.
۸.↑ حجرات/سوره۴۹، آیه۱۰.
۹.↑ آلعمران/سوره۳، آیه۱۳۴.